ABECADŁO Czerniaka
Idea kampanii:
Lato to okres, w którym słoneczna pogoda zachęca nas do spędzania czasu poza domem. W naszej Gminie możliwości do tego jest wiele. Można zdecydować się na kąpiel w morzu, odpoczynek na jednej z naszych pięknych plaż czy wycieczkę rowerową po malowniczych okolicach. Należy jednak pamiętać, że w lecie nasza skóra narażona jest na wzmożone działanie promieniowania słonecznego, które może przyczynić się do powstania groźnej choroby – czerniaka. Dlatego tak ważna jest profilaktyka i szybkie rozpoznanie. Wiedza o czynnikach ryzyka oraz metodach skutecznej samokontroli pozwoli na bezpieczne korzystanie z letnich atrakcji.
A.
Co to jest czerniak i czym się charakteryzuje?
Czerniak to nowotwór złośliwy skóry, który charakteryzuje się dynamicznym wzrostem, wczesnymi i licznymi przerzutami. Najczęściej pojawia się na skórze, ale może także występować w obrębie nosa, ust, okolic intymnych lub gałki ocznej.
B.
Statystyki zachorowań
W Polsce co roku odnotowuje się około 4000 zachorowań na czerniaka. Liczba ta podwaja się średnio co 10 lat. Na ten typ nowotworu rocznie umiera około 1400 osób. To o 20% więcej niż w pozostałych krajach Europy, przy o połowę niższej częstotliwości zachorowań. Spowodowane jest to późną wykrywalnością oraz brakiem świadomości na temat profilaktyki. 80% czerniaków jest wykrywanych już w stadium zaawansowania miejscowego, podczas gdy wcześnie wykryta zmiana daje ponad 90% szans na całkowite wyleczenie.
E.
Czynniki sprzyjające powstawaniu czerniaka
Do głównych czynników sprzyjających powstawaniu czerniaka można zaliczyć:
- Promieniowanie UV
- Poparzenia słoneczne
- Predyspozycje genetyczne
- Jasna karnacja skóry i jasne włosy
- Duża liczba pieprzyków na skórze
C.
Jak się chronić przed czerniakiem?
Oto główne zasady, o których należy pamiętać, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia nowotworu skóry:
- Stosuj kremy z wysokimi filtrami UVA i UVB
- Unikaj solarium
- Unikaj nadmiernego słońca między godziną 11:00 a 16:00
- Noś nakrycie głowy i okulary przeciwsłoneczne
- Obserwuj swoją skórę w celu identyfikacji nowych lub zmieniających się znamion
- Przynajmniej raz na pół roku kontroluj znamiona u lekarza specjalisty
A.
ABCDE samokontroli znamion
W celu samokontroli znamion warto stosować metodę ABCDE, która w prostych krokach wyjaśnia, co powinno przykuć naszą uwagę.
A – Asymetryczny kształt i powierzchnia.
B – Brzegi nierówne, poszarpane, ze zgrubieniami.
C – Czarny, czerwony, brązowy lub niejednolity kolor.
D – Duży rozmiar ponad 5 mm.
E – Ewolucja zmiany. Zmiana kształtu, wielkości, barwy czy powierzchni.
D.
Dlaczego krem z filtrem jest tak ważny?
Krem z filtrem często kojarzy się z wakacjami i opalaniem. Tymczasem każdego dnia jesteśmy narażeni na promieniowanie UV emitowane przez słońce. Możemy podzielić je na 3 kategorie: UVA, UVB oraz UVC, z czego tylko dwa pierwsze docierają do Ziemi. Intensywność promieniowania UVB jest zależna od pory dnia i pory roku, natomiast UVA jest promieniowaniem stałym.
Nadmierna ekspozycja na słońce może skutkować m.in.:
– przyspieszeniem procesów starzenia skóry;
– rozwojem reakcji alergicznych;
– powstawaniem poparzeń;
– zwiększoną produkcją wolnych rodników w skórze, co może przyczynić się do rozwoju czerniaka.
Dlatego tak ważne jest regularne stosowanie kremów z filtrem SPF dostosowanym do fototypu naszej skóry i warunków ekspozycji słonecznej. Należy pamiętać, że aplikację kremu z filtrem należy powtarzać w ciągu dnia przynajmniej 2-3 razy.
Ł.
Dlaczego solarium szkodzi?
Solarium wytwarza promieniowanie ultrafioletowe (UVR) w zakresie fal UVA oraz UVB. Korzystanie z niego może doprowadzić do szybszego starzenia się skóry poprzez przemiany w budowie kolagenu, który odpowiada za jej jędrność.
Poza tym taka ekspozycja na promieniowanie sprawia, że osoby korzystające z tego typu urządzeń są narażone na nowotwory skóry a zwłaszcza czerniaka w stopniu nawet o 20% większym od pozostałych. Regularne korzystanie z solarium zwiększa to prawdopodobieństwo nawet do 55%.
Z tego powodu 15 września 2017 r. powstała ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami korzystania z solarium, w której zakazano osobom poniżej 18. roku życia korzystać z solarium, a także niedozwolone jest reklamowanie i promocja tego typu usług.
O.
Typy skóry i sugerowany filtr
Można wyróżnić 6 głównych typów skóry w zależności od zawartej w niej ilości barwnika – melaniny. Takiej klasyfikacji dokonał Fitzpatrick, dermatolog z Harvardu. Znajomość swojego typu skóry może pomóc w doborze odpowiedniego filtra SPF, którego powinniśmy stosować.
| Typ | Cechy charakterystyczne | Skłonność do poparzeń | Kolor opalenizny | Sugerowany filtr |
| I | Blada, bardzo jasna karnacja, włosy rude lub blond | Bardzo wysoka | Brązowienie skóry praktycznie nie występuje, w wyniku ekspozycji na słońce powstają zaczerwienienia i poparzenia | 50+ |
| II | Jasna karnacja, włosy w kolorze jasnego i ciemnego blondu | Wysoka | Skóra brązowieje tylko w nieznacznym stopniu, najczęściej skóra reaguje zaczerwienieniem | 30-50+ |
| III | Jasna bądź lekko śniada skóra, włosy w kolorze ciemnego blondu bądź jasnego brązu bądź szatynowe | Umiarkowana | Występuje jasna opalenizna, a skóra rzadziej ulega poparzeniom | 15-50+ |
| IV | Śniada bądź oliwkowa skóra, włosy w kolorze ciemnego brązu | Rzadka | Występuje ciemna opalenizna w kolorach od złota do brązu | 12-50+ |
| V | Ciemny, brązowy kolor skóry, włosy także w kolorze ciemnego brązu | Niespotykana | Występuje bardzo ciemna opalenizna | 8-50+ |
| VI | Skóra w kolorze ciemnobrązowym, czarnym, włosy także ciemnobrązowe bądź czarne | Nigdy | Występuje bardzo ciemna opalenizna | <8 |